NARZĘDZIA I SZTUKA PIERWSZYCH LUDZI:




Kultura (Edward B. Tylor, 1871)

Kultura (lub cywilizacja) w swym szerokim etnograficznym znaczeniu, jest czymś co kompleksowo obejmuje całość wiedzy, wierzeń, sztuki, moralności, prawa, zwyczajów i wszelkich innych zdolności i nawyków nabytych przez człowieka jako członka społeczeństwa.

K. Kaczanowski : Kultura to całokształt wytworów myśli ludzkiej; wytwory materialne i duchowe, dziedziczone pozagenetycznie, wciąż się rozwijące (wynalazki) i modyfikujące biologiczne podłoże twórcy - człowieka

Kultura jest kumulatywna - gromadzi zdobycze poprzednich pokoleń i tego, co wytworzyło pokolenie w którego punkcie ludzkości my się znajdujemy.

kultura materialna - to, co nas otacza, znalezione narzędzia (przedmioty wytworzone celowo)

narzędzie - urzadzenie proste lub zlozone umożliwiające wykonanie jakiejś czynności lub pracy;

kultura duchowa - wytwory w dziedzinie: filozofia, muzyka, sztuka kultura społeczna - nauki spoleczne, np. prawo

2 mln lat temu pierwsze narzedzia krzemienne, wcześniejsze i z innych materiałów nie przetrwały.

Zwierzeta
za narzedzia nie uwazamy:
  • azur
  • kopyt
  • jadu
  • cieczy np. skunksa


  • ponieważ narzędzie jest czymś wykonanym celowo do wielokrotnego użytku i noszone stale przy sobie (np. klucze)

    Sokół żyjący w Afryce: bierze kamyk, wzlatuje i rzuca go na strusie jajo, tak długo aż go rozbije.

    Goryle tłuką orzechy na wystających korzeniach drzew.

    Szympanse zjadają termity (źródło białka) poprzez kręcenie źdźbłem, kiedy termity się przykleją, oblizują źdźbło i powtarzają czynność, która w rzeczywistości jest trudna, bo trzeba odpowiednio szybko umieć kręcić.

    Wydry morskie rozbijają na kamieniu na płetwach muszle, nie robia tego wydry kaliforniskie, gdzie woda jest bardzo słona, co wpływa na to, że muszle małż są kruche. W warunkach laboratoryjnych zachowania zwierząt są skażone, są one skazane na nudę, brak bezpieczeństwa, zagęścienie, brak dostępu do pożywienia.

    Tłuki pięściowe:



    - 800.000 lat p.n.e. z okresu dolnego paleolitu. Rozbijało się nimi kość, aby dostać się do szpiku.

    150 000 lat temu - Migdałowa forma, staranność opracowania, ujawniają zmysł estetyczny wykonawcy



    Człowiek Kromanioński (człowiek z Crô-Magnon )
    ostrze oszczepu - ostra piłkowata krawędź tnąca,

    ostrza dzid - bardzo duże, zrobione z lawy wulkanicznej. Ostrze posiadało długości 20 cm. Było klejone żywicą i obwiązane dookoła "kija".

    W jaskini Bacho Kiro (Bułgaria) odnaleziono pochodzącą z 46.000 lat p.n.e. kość na której został wykonany orament przez człowieka neandertalskiego.



    Bizon z Dorgognone
    liżący bok
    Okres magdaleński
    (późny paleolit)

    Malowidła naścienne:

    Jaskinia Lascaux (Francja)
    Okres magdaleński



    Jaskinia Roufignac
    Okres magdaleński



    Sklepienie w Altamirze
    okres magdaleński



    Rysunki zostały wykonywane za pomocą ochry i sadzy

    figurki kobiece :
    Charakteryzują się steatopygią (Steatopygia jest skrajnym przykładem otyłości typu kobiecego, zwanego typem "gruszki", tzn. takiego w którym tkanka tłuszczowa odkłada się w rejonach ciała poniżej pasa) .Silne są eksponowane narządy rozrodcze.

    La Dame a la capuche
    Francja - główka kobieca wykonaną z kości słoniowej. Główka o wysokości 3,7 cm, została nazwana przez swego odkrywce "La Dame a la capuche" (Pani w kapturze), ze względu na misterną siatkę oplatającą jej fryzurę.


    Do neolitu twórczość rozwijała się bardzo powoli.

    Jaskinia Almaden
    Neolit

    (malowidło abstrakcyjne)

    30-12 tysiąclecie p.n.e. trwało użytkowanie jaskiń, dlatego je malowano


    Chauvet: Nosorożec z ogromnym rogiem namalowany w niszy skalne

    Grób z Kostienki 28.000 lat p.n.e.
    Szkielet pokryty sznurami koralików, z kłów mamucich, posiadał 20 kilka kisięcy paciorków, możliwe, że był to element stroju. Koraliki wykonane były z muszli.

    Rozmawiają dwaj chłopi z Górnej Bawarii: Głupia sprawa, Darwin ma chyba rację, pochodzimy od małpy. Tak - opowiada drugi - głupia sprawa, ale chciałbym zobaczyć małpę, która po raz pierwszy zauważyła, że nie jest już małpą.
    Karl Jasper

    Węgiel radioaktywny 14C Pomiar jego ilości pozostalej w próbce pozwala obliczyć datę. Po śmierci oraganizmu ilość 14C rozpada się ze znaną szybkościa 50% po 5730 latach, to do 20.00 lat bo później jest coraz mniej więgla.



    Neutron +12N

    Metoda dendrochronologiczna:


    Liczy się słoje przyrostu rocznego na poszczególnych przekrojach.
    Osada w Cartaililod - Est w Szwajcarii - przykład metody dendrochronologicznej, osadę założono w 1010 roku.
    datowanie radiowęgla 14C


    Stopień zachowania różnych materiałów na stanowiskach podmokłych i przeciętnie suchych:

    Substancje roślinne mają znikomą szansę przetrwać, a przedmioty z substancji organicznych w bagnach, środowiskach beztlenowych mają szansę oprzetrwać w 75%